Insecten & MVO

Insecten & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Mensen

Insecten en de wereld van eetbare insecten

In maar liefst 98 landen staan insecten gewoon op het menu. Tachtig procent van de Wereldbevolking eet regelmatig een portie insecten. Er zijn 1959 eetbare insectensoorten, niet iedere soort is te kweken.

In de tropen worden insecten al op grote schaal gegeten, vooral als seizoensproduct. Het gaat om rupsen, sprinkhanen, keverlarven (bijvoorbeeld meelwormen), maar ook om bijen en wespen, wantsen, termieten, mieren, cicaden, en vliegjes.

In Colombia bijvoorbeeld, verkopen ze in de bioscoop geen popcorn, maar geroosterde parasolmieren. Japanners smullen van rijst met gekookte wespen. Dus niet alleen in de tropen worden insecten op grote schaal gegeten maar ook in landen als Japan en China. Alleen in Europa en Noord Amerika kent men deze eetgewoonte nauwelijks.

Op de wereld zijn circa 1.400 verschillende soorten insecten die voor de mens eetbaar zijn. Omdat insecten zich snel kunnen vermenigvuldigen, liggen hier de grote kansen voor insecten als alternatieve eiwitbron.

Van de insecten leeft 24% op het Amerikaanse continent, 24% in Azië, 38% in Afrika en slechts 2% in Europa. Eetbare insecten steken met een gehalte van 40 tot 70 procent aan eiwitten zeer gunstig af bij bijvoorbeeld mais, dat een proteïnegehalte heeft van slechts 10%.

Venik promoot voedselveilige producten

De insecten voor humane consumptie worden gekweekt volgens de normen van de General Food Law, de kwekers van insecten hebben het afgelopen jaar hun productieproces zo ingericht dat deze voldoet aan de normen van deze wetgeving, de Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) heeft hierbij geadviseerd. In insecten hebben de kwekers en de groothandel zich verenigd en deze samenwerking heeft ertoe geleid dat er nu in Nederland insecten verkrijgbaar zijn die veilig zijn voor menselijke consumptie.

Insecten als nieuw ingrediënt

Insecten zijn een bron van essentiele eiwitten en daarom een uitstekend alternatief voor vlees, vis of als eiwitingrediënt. Bovendien zijn insecten goed verteerbaar door mensen. Insecten zijn rijk aan proteïnen en zijn wat betreft de voedingswaarde te vergelijken met rund– en varkensvlees. Verder bestaan insecten uit essentiele vetzuren (o.m. linolzuur), vitaminen (o.a. vitamine A, B2 en D) en mineralen, waaronder ijzer, en vormen daarmee hoogwaardig voedsel.

Planeet

Insecten en het milieu

Bij een groeiende wereldbevolking en de grotere vraag naar vlees in landen als China en India wordt verwacht dat de consumptie van vleesproducten tot 2050 zal verdubbelen. Echter, nu al neemt veeteelt 70% van het mondiale landbouwareaal in. Er kan in de toekomst niet langer aan de groeiende vraag naar conventioneel vlees worden voldaan. Van het ontboste gebied van de Amazone is bijvoorbeeld drie kwart van de oppervlakte bestemd voor vleesproductie. Gangbaar geproduceerd vlees heeft ook een hoge milieubelasting door de uitstoot van broeikasgassen. Deze uitstoot is verantwoordelijk voor 18% van alle broeikasgassen in de wereld en daarmee omvangrijker dan de uitstoot van broeikasgassen door het verkeer.

Het eten van insecten heeft voordelen voor het milieu, de drie hoofdpunten hierbij zijn ruimte, een efficiënte omzetting van voer naar vlees en minder uitstoot van broeikasgassen:

  1. Ruimte: Wereldwijd is voor vleesproductie 70 procent van alle landbouwgebieden nodig. Door toename van de wereldbevolking en de stijgende vraag naar vlees in met name landen als China en India ontstaat een onmogelijke situatie. Met het kweken van eetbare insecten de druk op beschikbare landbouwgronden verlaagd, omdat er een veel beperkter landbouwareaal nodig is.
  2. Efficiënte omzetting van voer naar vlees. Doordat insecten koudbloedig zijn zetten zij geen voedsel om in warmte, daarom is er dan ook minder voer nodig bij de kweek van insecten. Zo is voor een kilo rundvlees 10 kilo veevoer nodig, voor een kilo kippenvlees 4 kilo en voor een kilo rupsen 3 kilo. Hierdoor zijn er dus ook minder mestproblemen.
  3. Minder uitstoot van broeikasgassen. Gangbaar geproduceerd vlees heeft een hoge milieubelasting door de uitstoot van broeikasgassen. Deze uitstoot is verantwoordelijk voor 18% van alle broeikasgassen in de wereld en daarmee omvangrijker dan de uitstoot van broeikasgassen door het verkeer. Tevens is de veeteelt de oorzaak van verzuring van het milieu door de uitstoot van ammoniak. Bij de productie van insecten is de uitstoot van broeikasgassen veel geringer.

Insecten en gezondheid

Er bestaan geen misverstand over dat insecten gezond zijn. Insecten vormen hoogwaardig voedsel, mits uiteraard veilig geproduceerd. Om de voedselveiligheid te waarborgen legt de overheid de verplichting neer bij de kwekers en de groothandel om de herkomst van de insecten aantoonbaar te maken. Hierbij worden zij verplicht om zich aan regels en procedures te houden die de zekerheid en veiligheid van het Insectenproduct garanderen.

Winst

De sector

Insecten worden gekweekt in gesloten kweekruimten (in een nagebootst natuurlijk habitat), die klimatologisch zijn ingericht. De voeding van insecten bestaat uit o.a. natuurlijke en plantaardige producten, welke van Nederlandse bedrijven betrokken worden. Het aantal bedrijven in de insectenindustrie in Nederland is beperkt en zijn onbekend voor overheden en het publiek. In Nederland zijn naar schatting vijftien bedrijven professioneel bezig met het kweken van insecten. Deze kwekerijen produceren voornamelijk voor de hengelsport, siervogels en terrariumdieren. Afzetkanalen zijn dierenspeciaalzaken, dierentuinen, houders van siervogels en (vogel-) groothandelaren. Naast de professionele kwekerijen zijn er kleinere kwekerijen en particulieren. Er bestaat geen specifieke regelgeving voor de kweek van insecten. Iedere kweker heeft op basis van eigen inzicht en ervaring een kweeksysteem ontwikkeld. In 2012 is er in samenwerking met KBBL een kwaliteitshandboek opgesteld om de branche transparanter te maken. Venik stelt haar leden in de mogelijkheid om tegen vergoeding het handboek op maat te schrijven voor hun bedrijf.

Om insecten als veilige voeding op de markt te krijgen komt daar voor deze bedrijven nogal wat bij kijken, de kwekers hebben het afgelopen jaar hun processen zo ingericht dat zij produceren naar de maatstaven van de Algemene Levensmiddelenwet (General Food Law) en hiermee hebben zij hun bedrijfsvoering zo ingericht dat deze voldoet aan de maatstaven van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA). Regels die opgelegd worden aan ons product hebben bijvoorbeeld betrekking op het voer voor de insecten en op de hygiëneregels die toegepast worden tijdens het kweekproces en bij de verwerking van de insecten.

Marktontwikkeling

Marktkansen die nu actueel zijn en nog verder geëxploiteerd kunnen worden zijn:

– De markt voor samengestelde producten waar insecteneiwit aan toegevoegd is;
– Groeiende behoefte aan innovatieve ingrediënten voor diverse markten;
– De vraag naar dierlijke bronnen van eiwit, vitaminen en ijzer met geringe milieubelasting.

Haalbaarheidsstudie van de WUR naar het gebruik van insecten als duurzame voergrondstof voor kippen en varkens. Het rapport is hier te downloaden: insecten als duurzame grondstof voor feed.